23 sierpnia 2017 Adwokat Sebastian Wilczyński 0Comment

Praktyka obrotu gospodarczego pokazuje, że przedsiębiorcom, ale i osobom fizycznym, które nie wykonały lub nienależycie wykonały umowę nierzadko stawiany jest dodatkowo zarzut popełnienia przestępstwa oszustwa na szkodę drugiej strony umowy – kontrahenta.
Przestępstwo oszustwa stypizowane w art. 286 kk polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranej czynności.
Najczęściej stawianym przez organy ścigania zarzutem jest oszustwo poprzez wprowadzenie w błąd w celu podjęcia przez pokrzywdzonego niekorzystnej decyzji majątkowej i osiągnięcie w ten sposób przez sprawcę korzyści majątkowej. Błąd, a więc mylne wyobrażenie przez pokrzywdzonego o rzeczywistym stanie rzeczy może występować w postaci błędu co do możliwości uzyskania korzyści z zawartej transakcji, błędu co do możliwości wywiązania się z terminowego obowiązku zapłaty ceny sprzedaży czy wynagrodzenia za wykonane usługi.
Oszustwo może polegać również na wyłudzeniu pomocy finansowej z funduszy unijnych poprzez otrzymanie grantu bez spełnienia warunków do otrzymania pomocy finansowej czy poprzez zawyżanie wydatków podlegających refundacji a więc otrzymaniu dofinansowania w kwocie wyższej niż należna. Natomiast przy zawieraniu umowy kredytowej za oszustwo może być uznana nie tylko rzeczywista strata w sensie materialnym, lecz już sam fakt przyznania kredytu bez odpowiedniego zabezpieczenia, bądź obarczonego większym ryzykiem banku.

Przestępstwo oszustwa zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Oszustwo w przypadku mienia znacznej wartości (pow. 200 tys. zł) podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Praktyka dowodzi, iż tego rodzaju zarzuty stawiane są często na wyrost już w przypadku samego niewykonania umowy, a konstruktywna linia obrony pozwala wówczas na wykazanie braku znamion przestępstwa oszustwa. Dość w tym miejscu wskazać, że skoro stronę podmiotową oszustwa stanowi zamiar bezpośredni, to warunkiem do zakwalifikowania konkretnych działań jako oszukańcze musi być uznanie, że sprawca działał z pełną świadomością braku możliwości wywiązania się ze zobowiązania. Powyższe oznacza, że przypisanie odpowiedzialności za przestępstwo oszustwa nie wystąpi w sytuacji wykazania przez stronę, której stawiany jest zarzut, iż powodem niewykonania umowy były okoliczności przez nią niezawinione takie jak np. nieuzasadnione wstrzymanie płatności przez inwestorów i spowodowana tym utrata płynności finansowej.

Art.  286.
§  1.  Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§  2.  Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.

§  3.  W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§  4.  Jeżeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.