4 maja 2017 Adwokat Sebastian Wilczyński 0Comment

Czy zasada „ograniczonej odpowiedzialności” dotyczy również osób pełniących funkcję w zarządach spółek? Na czym polega odpowiedzialność cywilna, podatkowa i karna członków zarządu? Kwestie te są szczególnie nurtujące dla osób, które dopiero rozpoczynają kierowanie spółką z o.o.

Zasady odpowiedzialności cywilnej

Zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawsze odpowiada za działania jakie podejmuje. W zależności od tego jakie to są działania zarząd odpowiada albo wobec osób trzecich, albo wobec spółki.

Wobec osób trzecich zarząd odpowiada między innymi na podstawie art. 291 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w składanym przy zgłoszeniu spółki do rejestru oświadczeniu o wniesieniu wkładów i pełnym pokryciu kapitału zakładowego (art. 167 § 1 pkt 2 kodeksu spółek handlowych) odpowiadają wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką, przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego. Powyższa zasada odnosi się również do identycznego oświadczenia składanego przy rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego (art. 262 § 2 pkt 3 kodeksu spółek handlowych).

Poza tym odpowiedzialność wobec wierzycieli występuje również w przypadku, gdy egzekucja prowadzona wobec spółki okaże się bezskuteczna (art. 299 § 1 kodeksu spółek handlowych)

Art.299.§1.Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.

§2.Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w §1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.

Zgodnie z powyższym członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 § 2 kodeksu spółek handlowych).

Jeśli zaś chodzi o odpowiedzialność członków zarządu wobec spółki, to podstawowe znaczenie mają tutaj przepisy art. 292 i 293 kodeksu spółek handlowych. Pierwszy z nich stanowi, że kto biorąc udział w tworzeniu spółki, wbrew przepisom prawa z winy swojej wyrządził spółce szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Przepis ten odnosi się również do członków zarządu, którzy w związku z wykonywaniem czynności dotyczących tworzenia spółki wyrządzili jej szkodę. Z kolei drugi z ww. przepisów wprowadza zasadę, zgodnie z którą członek zarządu odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki. Istotne jest tutaj to, że członkowie zarządu zobowiązani są przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności. Oznacza to, że członkowie zarządu powinni wykazać się szczególną starannością.

Zasady odpowiedzialności karnej

Członkowie zarządu muszą pamiętać, że za swoje działania mogą w pewnych sytuacjach ponosić odpowiedzialność karną. Przepisy kodeksu spółek handlowych przewidują odpowiedzialność karną zarządu w następujących przypadkach:

1) jeśli członek zarządu nie zgłasza wniosku o upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pomimo powstania warunków uzasadniających upadłość spółki podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 586 kodeksu spółek handlowych),

2) w przypadku, gdy członek zarządu przy wykonywaniu swoich obowiązków ogłasza nieprawdziwe dane albo przedstawia je organom spółki, władzom państwowym lub osobie powołanej do rewizji podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 587 kodeksu spółek handlowych),

3) gdy członek zarządu dopuści do nabycia przez spółkę własnych udziałów albo do brania ich w zastaw podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 6 miesięcy (art. 588 kodeksu spółek handlowych)

4) gdy członek zarządu dopuszcza do wydania przez spółkę dokumentów imiennych, na okaziciela lub dokumentów na zlecenie na udziały lub prawa do zysków w spółce podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 6 miesięcy (art. 589 kodeksu spółek handlowych)

5) gdy członkowie zarządu wbrew swoim obowiązkom dopuszczają do tego, że zarząd:

– nie składa sądowi rejestrowemu listy wspólników,

– nie prowadzi księgi udziałów zgodnie z przepisami art. 188 § 1 kodeksu spółek handlowych

– nie zwołuje zgromadzenia wspólników,

– odmawia wyjaśnień osobie powołanej do rewizji (nadzoru) lub nie dopuszcza jej do pełnienia obowiązków,

– nie przedstawia sądowi rejestrowemu wniosku o wyznaczenie biegłych rewidentów,

– dopuszcza do tego, że spółka przez czas dłuższy niż trzy miesiące wbrew prawu lub umowie spółki pozostaje bez rady nadzorczej w należytym składzie,

we wszystkich ww. przypadkach podlegają grzywnie do 20.000 złotych,

6) gdy członek zarządu dopuszcza do tego, że pisma i zamówienia handlowe, o których mowa w art. 206 § 1 kodeksu spółek handlowych, nie zawierają danych określonych w tym przepisie podlega grzywnie do 10.000 złotych.

Ponadto, poza powyższymi przypadkami członkowie zarządu mogą ponosić odpowiedzialność karną na podstawie przepisów kodeksu karnego oraz innych ustaw.

Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki

Stosowne przepisy w tym zakresie znajdują się w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 116 § 1 ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu.

Jednakże, aby członkowie zarządu mogli być pociągnięci do odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, muszą być spełnione następujące warunki:

a) zobowiązanie podatkowe powstało w czasie pełnienia funkcji członka zarządu spółki,

b) egzekucja w stosunku do spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części,

c) członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

d) członek zarządu nie wskazał mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.