Dozór elektroniczny w praktyce – najczęstsze pytania i odpowiedzi
Dozór elektroniczny w praktyce – najczęstsze pytania i odpowiedzi
Czym właściwie jest dozór elektroniczny?
Dozór elektroniczny (SDE) to sposób wykonywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym – w miejscu zamieszkania skazanego. Polega na obowiązku przebywania w określonych godzinach w wyznaczonym miejscu, przy jednoczesnym elektronicznym nadzorze w czasie rzeczywistym. Dzięki temu skazany może pracować, uczyć się i utrzymywać kontakty rodzinne, wykonując orzeczoną względem niego karę.
Kto może ubiegać się o dozór elektroniczny?
Z dozoru mogą skorzystać osoby, wobec których orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 1 roku i 6 miesięcy (również w przypadku sumy kilku kar – jeśli łączna kara mieści się w tym limicie) albo orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata i którym do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy. Co równie istotne, wobec osób tych nie mogą zachodzić warunki przewidziane w art. 64 § 1 lub § 2 k.k, a więc osoba ta nie może być recydywistą, czyli osobą, która popełniła czyn w warunkach powrotu do przestępstwa, osoba ta nie może być skazana w warunkach przewidzianych w art. 64a k.k. tj. wymierzania kary w wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, jak również osoba ta nie może być skazana przy przyjęciu popełnienia przestępstwa jako stałego źródła dochodów lub działania w grupie lub związku przestępczym lub popełnienia przestępstwa o charakterze terrorystycznym – tj. w warunkach przewidzianych art. 65 § 1 i 2 k.k. Najprościej wskazując, jeżeli w wyroku nie ma odniesienia do w/w art. 64, 64a lub 65 k.k., to formalnie nie ma przeszkody, do ubiegania się o dozór (oczywiście jeśli spełnione są pozostałe wymogi, w tym długość orzeczonej kary).
Czy osoba karana więcej niż raz może ubiegać się o dozór?
Tak. Sam fakt wcześniejszej karalności nie wyklucza możliwości odbycia kary w systemie SDE, oczywiście pod warunkiem, że nie mamy do czynienia z recydywą o której mowa w art. 64 § 1 lub § 2 k.k. Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim: charakter wcześniejszych przestępstw, długość przerw między kolejnymi karami oraz aktualną postawę skazanego i jego sytuację życiową.
Czy osoba skazana dwoma wyrokami na karę bezwzględnego pozbawienia wolności może wystąpić o dozór elektroniczny?
Tak, może, ale pod pewnymi warunkami. Jeżeli wobec skazanego wykonuje się kilka kar, sąd penitencjarny bada łączny wymiar wszystkich kar pozbawienia wolności, które mają być objęte dozorem. Warunek podstawowy to: łączny wymiar nie może przekroczyć 1 roku i 6 miesięcy. Jeżeli więc ktoś ma dwa wyroki – np. 8 miesięcy i 6 miesięcy pozbawienia wolności – może ubiegać się o odbycie łącznej kary 1 roku i 2 miesięcy w systemie SDE.
Czy osoba, wobec której orzeczono tzw. zastępczą karę pozbawienia wolności, może wnosić o dozór elektroniczny?
Tak – jest to możliwe i w praktyce często spotykane. Zastępcza kara pozbawienia wolności orzekana jest wtedy, gdy skazany nie wykonał kary ograniczenia wolności lub nie zapłacił grzywny. Jeżeli kara ta nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy, skazany może złożyć wniosek o jej wykonanie w systemie SDE.
Czy przy wynajmie mieszkania potrzebna jest zgoda właściciela?
Zgoda właściciela mieszkania nie jest wymagana, o ile nie jest on osobą faktycznie zamieszkującą z osobą ubiegającą się o dozór elektroniczny. Wymagana jest natomiast zgoda wszystkich pełnoletnich osób, które faktycznie mieszkają w lokalu. Sąd może poprosić o przedstawienie dowodu tytułu do lokalu (np. umowy najmu), aby potwierdzić prawo do przebywania w mieszkaniu.
Jak wygląda proces ubiegania się o dozór?
Wniosek o dozór składa się do sądu penitencjarnego właściwego dla miejsca zamieszkania skazanego. Do wniosku warto dołączyć dokumenty dotyczące pracy lub nauki, dowód tytułu prawnego do mieszkania oraz ewentualne opinie pracodawcy, lub inne dokumenty pozwalające wykazać prowadzenie ustabilizowanego życia przez skazanego.
Czy można pracować podczas dozoru?
Tak. To jeden z głównych atutów SDE – skazany może pracować, uczyć się lub wykonywać inne obowiązki życiowe, jeśli sąd zatwierdzi harmonogram. Godziny pracy i powrotu do domu są wpisywane do grafiku dozoru, a system umożliwia normalne funkcjonowanie przy zachowaniu kontroli.
Czy dozór można stracić?
Tak. Jeśli skazany nie przestrzega godzin dozoru, usuwa lub uszkadza urządzenia lub utrudnia kontrolę kuratorowi, sąd może cofnąć zezwolenie i zarządzić wykonanie kary w zakładzie karnym.
Czy adwokat może pomóc w uzyskaniu dozoru?
Zdecydowanie tak. Profesjonalny pełnomocnik zadba o poprawne przygotowanie wniosku, dobór argumentów, zgromadzenie dokumentacji i reprezentację na posiedzeniu. Dobrze opracowany wniosek znacznie zwiększa szanse na pozytywne rozstrzygnięcie.
Podsumowanie
System dozoru elektronicznego to racjonalne rozwiązanie, pozwalające odbyć karę w sposób odpowiedzialny, ale bez izolacji od społeczeństwa. Z możliwości tej mogą korzystać także osoby wcześniej karane czy skazane na kary zastępcze – o ile wykażą, że wykonanie kary w warunkach wolnościowych będzie wystarczające dla osiągnięcia celów kary.
